De Architectuurnota "Ontwerpen aan Nederland" (PDF-bestand 2719 kB) formuleert het overheidsbeleid vanaf 2001. De nota stelt, dat in 2005 één derde van de totale woningbouwproductie gerealiseerd zal worden op "vrije kavels" op Vinex-locaties. Deze kavels zijn bedoeld voor particuliere opdrachtgevers die samen met een architect hun eigen woning bouwen. Hiermee geeft de overheid ruim baan aan mondige woonconsumenten met uitgesproken woonwensen, die het heft in eigen hand durven nemen.

Voorlopers van deze verwachte springvloed aan "woningen op vrije kavels" zijn te zien op Noordhove-eiland in Zoetermeer: de Smarthouses van Robert Winkel Architecten en Woning Hijzelendoorn van Archipelontwerpers. Voor de nagestreefde eigentijdse uitstraling namen de architecten hun toevlucht tot — voor de woningbouw — ongewone bouwmaterialen. De Smarthouses hebben een lichtgewicht draagconstructie van stalen kokerprofielen met gevels van hoogwaardige, warmtedichte, sandwichpanelen. Een staalframe paart vederlichtheid aan grote sterkte. Optoppen van bestaande woningbouw is dan ook een logische toepassing van staalframebouw.

Hoewel staal in de woningbouw in Nederland geen gangbaar bouwmateriaal is, staan deze jonge ontwerpers in een rijke traditie. In de jaren dertig waagde menig vermaard architect zich aan staal: Rietveld, Stam, Brinkman en Van der Vlugt, Van Tijen, Van den Broek, Duiker, Bijvoet, Peutz, en vele anderen. Karakteristiek voor het Nieuwe Bouwen, de architectuuropvatting waar deze grote namen exponenten van zijn, waren o.a. de vrije plattegrondindeling door toepassing van dragende kolommen, en de doorlopende raampartijen met ijle kozijnprofielen.

Na de Tweede Wereldoorlog voerden beton en metselwerk de boventoon. Maar met name de laatste twintig jaar heeft het architectengilde de mogelijkheden van staal herontdekt. Stalen draagconstructies worden van stal gehaald als de opdrachtgever wilde woonwensen heeft. Als de woning zo transparant moet zijn als een vissenkom bijvoorbeeld (Hardglas, architect Jan Benthem). Of als de woningscheidende wand van een twee-onder-één-kapper vanwege een complex programma van eisen per se getrapt moet worden uitgevoerd (Dubbele villa Utrecht, architecten Bjarne Mastenbroek en Winy Maas). Als de atelierwoning van een kunstenaar niet meer mag kosten dan een "undecorated shed" (Rotterdam, architecten Arkinoco). Of als een moderne, industriële uitstraling hoofdbestanddeel vormt van het imago van de hoofdbewoner (Twee-zonder-één-kap, architect Jan Pesman). Uit al deze voorbeelden blijkt, dat het vooral de architect is die met staal als (technisch of esthetisch gefundeerde) oplossing komt. En dan vaak voor zíjn of háár eigen woning.

Architecten kiezen voor staal. Waarom u niet?!